Lierres — Hedera: wintergroene klimplanten voor muur, gevel en balkon

Hedera — Klimmende en hangende klimop voor muur, gevel en balkon

De Hedera, in de volksmond klimop genoemd, is een van de weinige wintergroene klimplanten die in ons klimaat de hele winter hun blad behouden. Het geslacht omvat een twaalftal soorten, inheems in Europa, West-Azië en Noord-Afrika, met een diversiteitscentrum in de Kaukasus en het oostelijke Middellandse Zeegebied. Het is een van de oudste Europese sierplanten: al gekweekt in Romeinse tuinen en in de Griekse mythologie verbonden met Dionysos, is hij nog altijd een tijdloze klassieker voor gevels en muurtjes in de stad.

Wat Hedera onderscheidt van andere klimplanten, zijn de hechtwortels (luchtwortels) waarmee hij zich zonder klimrek aan elke ondergrond vasthecht. Zijn schaduwtolerantie, zijn winterhardheid (tot -20 °C voor helix), zijn wintergroene blad en zijn krachtige groei maken hem tot een unieke oplossing om een schaduwrijke muur te bekleden, een hek aan het zicht te onttrekken of een dicht groen scherm op een balkon te creëren.

Gewone klimop, bontbladige klimop, Algerijnse klimop of Colchische klimop: kies je Hedera

De Verdeia-collectie verzamelt de belangrijkste soorten en cultivars van Hedera. De Hedera helix, de Europese typesoort, bestaat in vele variëteiten: 'Wonder Green' met klassiek donkergroen blad, 'Goldheart' met een gouden hart in het midden, 'Pittsburgh' met een hangende groeiwijze en 'Gold Child', bont geel en groen en bijzonder stralend. De Hedera algeriensis 'Gloire de Marengo', afkomstig uit Noord-Afrika, valt op door zijn grote, afgeronde bladeren met crèmekleurige randen — een cultivar die groter is dan de helix, perfect voor zuidgerichte gevels die beschermd zijn tegen strenge vorst. De Hedera colchica 'Dentata Variegata', de Colchische klimop, komt uit het Zwarte Zeegebied: de bladeren kunnen tot 20 cm groot worden, waarmee het een van de Hedera's met het indrukwekkendste blad is. Wil je een buitenruimte laten begroeien, dan passen deze variëteiten vanzelf in de selectie van klimplanten en bodembedekkers.

Planten, standplaats en onderhoud van klimop

Klimop gedijt in schaduw en halfschaduw, en de bonte variëteiten verdragen ook zon, waarbij ze hun meest contrastrijke kleuren laten zien. Hij groeit in alle grondsoorten, eenmaal ingeworteld zelfs in arme en droge grond, maar heeft een koele, humusrijke bodem het liefst om snel aan te slaan. Planten doe je bij voorkeur in de herfst of het voorjaar, zowel in de volle grond als in een pot.

Geef het eerste jaar regelmatig water, daarna veel minder: een volwassen Hedera is opmerkelijk goed bestand tegen droogte. Snoeien doe je aan het eind van de winter of begin van de lente om de groeikracht van planten tegen een muur of gevel in toom te houden — knip gewoon de uitstekende takken terug. Het wintergroene blad kan af en toe geel worden bij te veel water of doorweekte grond: de gids voor gele bladeren helpt je snel de oorzaak te vinden. Goed nieuws voor huisdiereigenaren: klimop is weliswaar niet eetbaar, maar de giftigheid bij contact blijft beperkt voor dieren die er niet op kauwen, waardoor hij als buitenklimplant minder riskant is dan blauwe regen of oleander.

Klimop in pot, hangend of in een wandmand

Naast het klassieke gebruik in de tuin groeit Hedera uitstekend in een pot op een balkon of terras. De 'Pittsburgh' en de 'Gold Child' XXL, met hun van nature hangende groeiwijze, zijn ideaal om op te hangen: in een wandpot of een hoog opgehangen sierpot vormen ze de hele winter een waterval van groen blad — een zeldzame troef. Op een terras op het noorden of oosten vormt een Hedera helix samen met een clematis die in het voorjaar bloeit een klimmend duo dat het hele seizoen mooi blijft. Voor een samenhangend balkon per windrichting geeft de balkongids per standplaats een overzicht van de combinaties per oriëntatie.

Klimop als vormsnoei, levend beeldhouwwerk en muurbekleding

Klimop leent zich voor originele decoratieve toepassingen: geleid langs een latwerk, in vorm gesnoeid (bollen, kegels, geometrische vormen) of gebruikt om een lelijk hek te bedekken. Omdat hij elke ondergrond kan begroeien, is hij ook de ideale partner voor balkons en terrassen die veel behoefte hebben aan privacy: een goed ingeworteld exemplaar van Hedera colchica of algeriensis vormt in twee of drie seizoenen een ondoorzichtig groen scherm dat inkijk tegenhoudt. Bij aankomst bepaalt de tijd die je neemt om een nieuwe plant goed te verwelkomen hoe snel hij aanslaat: zorgvuldig uitpakken, de eerste watergift en de keuze van de steun bepalen de weken daarna.